تحولات اخیر خاورمیانه حاکی از آن است که ائتلاف محور سعودی موجب تجزیه شورای همکاری خلیج فارس خواهد شد و در آینده ائتلاف های جدیدی در منطقه شکل خواهد گرفت.

به گزارش ایران پرس، رونامه القدس العربی روز پنج شنبه در گزارشی نوشت: رکس تیلرسون وزیر امورخارجه امریکا بعد از سفر به کویت و دوحه و دیدار با مقامات این کشورها، دیروز در جده با وزیران کشورهای تحریم کننده قطر دیدار کرد؛ این دیدار در حالی انجام شد که پیش تر  شیخ صباح احمد الصباح، امیر کویت  ابراز نگرانی خود را پیرامون تحولات کشورهای عربی حوزه خلیج فارس اعلام کرده بود.

دوحه با امضاء تفاهم نامه ضد تروریستی مشترک با واشنگتن، بهانه کشورهای تحریم کننده قطر را خنثی کرد.  اظهارات دونالد ترامپ رئیس جمهوری امریکا مبنی بر حمایت قطر از تروریست ها در منطقه، موجب بحرانی تر شدن اوضاع منطقه و موضع گیری کشورهای عربی ضد دوحه شد و بر همین اساس وزیران کشورهای اروپایی نیز برای حل درگیری های موجود به منطقه خاورمیانه سفر کردند اما با این وجود رکس تیلرسون وزیر امورخارجه امریکا گفته بود محور عربستان باید فهرستی از درخواست های منطقی را اعلام کنند.

اما با این وجود از دو جهت به درخواست های مطرح شده از سوی دوحه پاسخ داده شد؛ نخستین پاسخ امریکا از زبان احمد ابوزید، سخنگوی وزارت امور خارجه مصر مطرح شد که گفت کشورهایی که از تروریست ها حمایت می کنند یا با رسانه های خود مروج تروریست هستند باید از ائتلاف کشورها ضد داعش خارج شوند. دومین پاسخ نیز از زبان سعود القحطانی مشاور دیوان پادشاهی عربستان بیان شد که  وی اتهام هایی چون اعطای  تابعیت  قطر به نظامیان بحرینی، حمایت از اخوان المسلمین و حمایت از معترضین و مخالفان در عوامیه عربستان سعودی را ضد قطر مطرح کرد.  

وزیران اطلاع رسانی کشورهای تحریم کننده قطر روز چهارشنبه در جریان نشست وزیران اطلاع رسانی کشورهای عربی بار دیگر اتهام های تندی به قطر وارد کردند؛ وزیران اطلاع رسانی عربستان سعودی و بحرین شبکه «الجزیرة» قطر را شبکه  «شر و فتنه» توصیف کردند و در حالی که رئیس هیئت قطری در صدد پاسخ به این اتهام برآمد وزیر اطلاع رسانی  تونس که رئیس جلسه بود اجازه صحبت به ایشان را نداد.

نشست های دیپلوماتیک پر تنش بیانگر این است که امریکا با پیشنهاد درخواست های غیر قابل اجرا به کشورهای تحریم کننده و به بهانه حمایت از تروریست به دنبال ادامه بحران قطر است و این موضوع از اظهارات پیشین دونالد ترامپ، رئیس جمهور امریکا به کشورهای تحریم کننده قطر و چراغ سبز این کشور به افزایش تحریم ها علیه  دوحه نیز واضح است. امریکا این احساس را به کشورهای تحریم کننده قطر داده است که آنها قادر خواهند بود قطر و عناصر حمایتی آن  از جمله  پایگاه نظامی ترکیه و جایگاه والای رسانه این کشور (شبکه الجزیره و رسانه های دیگری) را تحت کنترل خود در آورند و حتی در امور داخلی این کشور دخالت کنند و پیشنهاد نصب یا عزل مقامات قطری را بدهند.  

تاکید بر توان نظامی مصر در ریشه کن کردن مخالفان این کشور و در راس آن اخوان المسلمین از دیگر نکاتی است که مورد توجه امریکا و کشورهای تحریم کننده قطر است.

نکته دیگر ائتلاف عربستان، امارات و بحرین این است که کویت عضویت در آن را نپذیرفته است و این در حالی است که این کشور ثروتمند، تجربه سیاسی و رسانه ای مطلوبی دارد و نپذیرفته است که دنبال رو ریاض یا ابوظبی باشد. کشور دیگری که حاضر به پیوستن به ائتلاف محور سعودی نشده عمان است که یوسف بن علوی وزیر امور خارجه این کشور دیروز وارد تهران شد و گسترش روابط با ایران را در خواست کرد. همه این تحولات حاکی از آن است که این ائتلاف موجب تجزیه شورای همکاری خلیج فارس خواهد شد و در آینده ائتلاف های جدیدی در منطقه شکل خواهد گرفت.

نکته چهارم اختلافات اساسی و آشکار بین عربستان سعودی و مصر است؛ عربستان سعودی در دهه های طولانی با استفاده از موقعیت جغرافیایی خود که کانون توجه مسلمانان است درگیری های ایدئولوژیکی بزرگی با مصر دوره جمال عبد الناصر داشته است. به نظر می رسد با توجه به پیشینه اختلافات ایدئولوژیکی و البته تاریخی بین مصر، عربستان سعودی و امارات امکان حفظ این ائتلاف برای مدت طولانی وجود ندارد. و خلاصه بر اساس آنچه که تفسیر شد شایسته نیست که محاصره و تحریم قطر ادامه یابد.

 

بیشتر بخوانید:

عربستان، قطر را به تلاش برای فروپاشی شورای همکاری خلیج فارس متهم کرد

 قطر، سند حمایت عربستان و امارات از القاعده و داعش در یمن را فاش کرد

کارنگی: چالش تیلرسون برای حل بحران قطر